Einde van de rashond

"Aan dit rashondenleed kan alleen een einde komen als de overheid maatregelen neemt en het fokken op bepaalde uiterlijkheden verbiedt", zo stelde de Sophia-Vereeniging op 11 december 2010 in ZEMBLA. Volgens de vereniging is het probleem in de rashondenwereld dat niemand hand in eigen boezem steekt. Keurmeesters, fokkers, eigenaren, de Raad van Beheer: iedereen wijst naar elkaar en ondertussen gebeurt er niks. "Daarom moeten er strenge wetgeving komen die voor de hele hondensector geldt en die het welzijn van de dieren voorop stelt. Bij sommige rassen zal dat een fokverbod betekenen", aldus de Sophia-Vereeniging.

Mythe van de stamboom

In de uitzending van ZEMBLA, getiteld 'Einde van de rashond', wordt een duidelijk beeld geschept van veel factoren die meespelen bij de rashondenproblematiek. Zo staat op de website www.zembla.vara.nl geschreven: "De ZEMBLA-aflevering 'Einde van de rashond' rekent af met de mythe van de stamboom als keurmerk van kwaliteit". Dat blijkt wel wanneer de Raad van Beheer op Kynologisch Gebied aan de tand wordt gevoeld. Deze overkoepelende organisatie van rasverenigingen is er veel aan gelegen om de stamboom als kwaliteitskeurmerk in stand te houden. Maar als ZEMBLA aan vice-voorzitter John Wauben vraagt of de Raad van Beheer stambomen afgeeft aan rashonden die qua gezondheid niet in orde zijn, zegt hij: "Ja, dat klopt. Dat kan. Als een hond een stamboom heeft, zegt dat alleen dat de fokdieren aan bepaalde criteria hebben voldaan."

Absolute toppers

De criteria van de Raad van Beheer voor het afgeven van stambomen hebben alleen betrekking op het uiterlijk en zeggen niks over het welzijn van de dieren. Sterker nog: maar liefst veertig procent van de rashonden in Nederland heeft een of meerdere erfelijke aandoeningen onder de leden. Geneticus Ed Gubbels, die jarenlang onderzoek deed naar de gezondheid van rashonden, zegt hierover: "Het grote probleem is ontstaan omdat er gefokt is met te kleine groepen dieren. Die zijn geselecteerd op het uiterlijk van de honden, alleen de absolute toppers mochten meedoen. Daardoor wordt de genetische variëteit steeds kleiner en komt er steeds meer inteelt. Die inteelt heeft zijn invloed op het totale erfelijke materiaal van de dieren, dus ook op de ongewenste kenmerken".

Hondenshow

De 'absolute toppers' komen in de uitzending aan bod wanneer ZEMBLA een hondententoonstelling bezoekt met dierenarts Tjerk Bosje: "De hele hondenshow gaat over de vraag: Zijn het mooie dieren, ja of nee? Dus niet over gezondheid en wel over mooi zijn. Als je als mens zou zeggen dat alleen Miss Holland kinderen mag krijgen, en Miss Holland heeft iets onder de leden, dan is dat niet goed. En dat is wat hier gebeurt". Ook hoogleraar Dierenwelzijn Berry Spruijt uit zijn afkeer van hondenshows. "Ik moet zeggen dat ik het een wanstaltig gebeuren vind. Onsmakelijk om te zien. Een treurnis overvalt je, dat je denkt: Hoe mooi kan een hond zijn? Hoe functioneel kan hij zijn? En wat hebben wij er nu van gemaakt?"

Reactie van Bleker

Ook staatssecretaris Bleker is aan het woord in 'Einde van de rashond'. Als oplossing voor de problemen wijst hij - net als zijn voorganger minister Verburg - naar de Raad van Beheer, die de keurmeesters moet aansporen om alleen honden te beoordelen die gezond zijn. Dat de Raad van Beheer dit niet kan afdwingen wordt buiten beschouwing gelaten, evenals het feit dat een aantal hondenrassen per definitie niet gezond is, zoals de Cavalier King Charles spaniël en de Engelse bulldog. Daar komt bij dat de huidige gang van zaken financieel aantrekkelijk is voor de Raad van Beheer, want iedere verstrekte stamboom breng € 50,- in het laatje. Wanneer de stambomen uit de gratie raken, omdat ze alleen iets zeggen over het uiterlijk van de hond en niet over de gezondheid, dan loopt de Raad van Beheer jaarlijks vele tonnen mis.

Verplichte chip

Dat de overheid het oplossen van het rashondenprobleem neerlegt bij de Raad van Beheer, is volgens de Sophia-Vereeniging een kwalijke zaak. De overheid dient zelf haar verantwoordelijkheid te nemen en zich te houden aan het regeerakkoord, waarin is opgenomen dat misstanden bij dierenfokkers worden aangepakt. De enige maatregel waar Bleker tot nu toe mee kwam, is het instellen van een identificatie- en registratiesysteem waarbij honden verplicht gechipt worden. Deze maatregel, die twee jaar geleden al werd aangekondigd, draagt weliswaar bij aan het voorkomen van malafide hondenhandel, maar zal weinig veranderen aan het fokken op extreme uiterlijke kenmerken ten koste van het welzijn van honden. "Om daar paal en perk aan te stellen, is wetgeving noodzakelijk", zo stelt de Sophia-Vereeniging. "Voor sommige hondenrassen zal dat het einde betekenen."

Algemene Maatregel van Bestuur

Toch gloort er hoop aan de horizon. Op woensdag 2 februari 2011 vond de commissievergadering over dierhouderij van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie plaats. Op de agenda stond de reactie van staatssecretaris Bleker op ‘Einde van de rashond’. Tijdens de vergadering kwam Bleker terug op zijn uitspraken in de ZEMBLA-uitzending en liet weten dat op zeer korte termijn een Algemene Maatregel van Bestuur van kracht zal worden, waarmee het fokken op extreme uiterlijke kenmerken wordt aangepakt. Het gaat dan in eerste instantie om kenmerken die direct negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid van de honden.

Uitzending gemist? De aflevering 'Einde van de rashond' van ZEMBLA is terug te zien via www.zembla.vara.nl.