Paarden worden vaak alleen gehuisvest, terwijl ze van nature heel sociaal zijn. Bij gebrek aan contact met soortgenoten, gaan deze dieren afwijkend gedrag vertonen. Om het belang van gezelschap voor paarden onder de aandacht te brengen, organiseerde de Sophia-Vereeniging in september 2010 de Sophia Paardenverkiezing. De finalisten werden beoordeeld door een vakjury, onder leiding van amazone en winnaar van Olympisch zilver, Tineke Bartels. Het Drentse paard Indy won de Sophia Paardenverkiezing. Zij werd op 12 september uitgeroepen tot Leukste paard van Nederland 2010 op het internationale Horse Event in Deurne.
"De jury was onder de indruk van de levendigheid van dit paard", schreef de jury van de Sophia Paardenverkiezing. "Je kunt zien dat Indy een heerlijk paardenleven leidt. Ze zit lekker in haar vel en geniet zichtbaar van het contact met de paarden om haar heen."
Indy is de 10 jaar oude Appaloosa van Joyce de Vos (28, Ruinerwold), die haar paard liefkozend 'een bijzondere persoonlijkheid' noemt. "Indy is eigenzinnig en tegelijkertijd heel lief. Ze wil altijd voor je werken en ze heeft ontzettend veel humor. Misschien is ze wel het grappigste paard van Nederland!", zegt de Drentse met een knipoog. "Ik ben verrast en superblij met de titel Leukste paard van Nederland. Maar tegelijkertijd verbaast het me niet: Indy is echt het allerleukste paard! Ik heb haar als veulen gekregen en we zijn al tien jaar samen. Topsport doe ik niet met haar; wij hebben het gewoon erg gezellig samen." Bij de Sophia Paardenverkiezing wonnen Joyce en haar paard niet alleen een mooie titel, maar ook een professionele fotoreportage. Bovendien krijgt Indy een tandartsbehandeling door een erkende paardentandarts.
Het afgelopen najaar presenteerden ruim 1250 deelnemers hun paard op www.paardenverkiezing.nl. Maar liefst 7267 paardenliefhebbers stemden online op hun favoriet. Per provincie ging de kandidaat met het hoogste aantal stemmen door naar de finale. Winnaar Indy was finalist van de provincie Drenthe. De tweede plaats in de Sophia Paardenverkiezing was voor Jasper K van Floor Vergeer uit Gouda (Zuid-Holland), die een paardendeken en een chabrak won. Vico Wald van Rixt van der Horst uit Grou (Friesland) won de derde plaats en kreeg honderd kilo paardenvoeding mee naar huis.
De andere finalisten van de Sophia Paardenverkiezing waren Ilyano uit Hulsberg (Limburg), Wevita uit Sint-Maartensdijk (Zeeland), Gloria Polka uit Sprundel (Noord-Brabant), JD Topsail Chex uit Diemen (Noord-Holland), Rixke uit Lelystad (Flevoland), She's The One uit Everdingen (Utrecht), Romy uit Tiel (Gelderland), Zalina Zalocia uit Almelo (Overijssel) en Hope DJ uit Haren (Groningen). Zij ontvingen als troostprijs een halsterset.
De finale van de Sophia Paardenverkiezing vond plaats op 12 september, tijdens het internationale Horse Event in Deurne. Een deskundige jury, bestaande uit Tineke Bartels (amazone en winnaar van Olympisch zilver), Helma van de Vondevoort (directeur van de Sophia-Vereeniging) en Machteld Oudshoorn (oprichter van het Paarden Kennis Centrum), beoordeelde de finalisten.
Van de Vondevoort: "Een paard hoeft geen bloedstollende beauty te zijn of topprestaties te leveren. Ons belangrijkste criterium was het welzijn van het paard. Om een goed leven te hebben, heeft een paard meer nodig dan een mooie stal en genoeg voer. Veel bewegingsruimte, aandacht en contact met soortgenoten zijn net zo belangrijk." Tineke Bartels is blij dat de Sophia-Vereeniging zich met de Sophia Paardenverkiezing inzet voor paarden: "Ik hoop dat veel bezoekers van Horse Event zich hebben laten informeren over het belang van gezelschap voor deze dieren.
Het gedrag van een paard bestaat voor het grootste deel uit grazen, afgewisseld door perioden van rust, beweging en sociale activiteit. Van nature leven paarden in een rondtrekkende kudde. Die bestaat uit een grote hengst als leider en een harem van een aantal merries. De harem is een hechte groep met zeer stabiele onderlinge banden. Om die in stand te houden, communiceren paarden met elkaar via hun houding, gezichtsexpressie, spierspanning, geuren en geluiden. Voor paarden is het dus van groot belang dat ze soortgenoten kunnen zien, voelen, ruiken en horen.
Toch worden veel paarden alleen gehuisvest in een stal, box of wei. "Paarden die langdurig alleen gehouden worden, vereenzamen en ervaren stress", zegt Van de Vondevoort. "Paarden alleen huisvesten is daarom een bedreiging voor het welzijn van de dieren."
In veel gevallen ligt een gebrek aan kennis ten grondslag aan dit paardenleed. Van de Vondevoort: "Helaas weten veel paardeneigenaren niet hoe belangrijk contact met andere paarden is voor hun dier. Daardoor staan de huisvesting en verzorging van paarden vaak ver af van de natuurlijke situatie".
Paarden worden vaak lange perioden in krappe, individuele boxen gehouden, waarin ze geen contact kunnen hebben met soortgenoten of voedsel kunnen zoeken. Bij gebrek aan sociaal contact, ruimte en omgevingsprikkels ontstaat eenzaamheid en verveling. Hierdoor kan het gedrag van paarden gaan afwijken, in de vorm van kribbebijten, schrapen, luchtzuigen of weven, waarbij ze urenlang op en neer deinen met hun hoofd en lichaam. Sommige paarden beschadigen zichzelf uit frustratie. Van de ruim 500.000 paarden in Nederland lijdt bijna 30% onder deze gevolgen van eenzaamheid.
Om eenzaamheid bij paarden te voorkomen, dringt de Sophia-Vereeniging bij de overheid aan op beschermende wet- en regelgeving, bijvoorbeeld op het gebied van huisvesting. Paardeneigenaren die op zoek zijn naar een manege, kunnen zich nu alleen baseren op een sterrensysteem waarmee vooral wordt aangegeven hoe goed de faciliteiten zijn voor de ruiter. De Sophia-Vereeniging vindt dat er een alternatief systeem moet komen, waarbij het welzijn van het paard voorop staat.
Daarnaast geeft de Sophia-Vereeniging voorlichting over de natuurlijke behoeften van paarden. Via haar website, foldermateriaal en de media wijst zij op het belang van sociale interactie met soortgenoten. Van de Vondevoort: "Met de Sophia Paardenverkiezing hebben we onze informatie over de eenzaamheidsproblematiek kunnen verspreiden binnen de doelgroep van paardenbezitters en - liefhebbers. Daarmee hebben we een belangrijke stap gezet. Want alleen met genoeg kennis over de natuurlijke aard van paarden kan hun welzijn verbeterd worden. Paarden begrijpen is paarden beschermen!"
Ook in 2011 werd de verkiezing voor het Leukste paard van Nederland georganiseerd door PetNews, samen met hoofdsponsor PrimeVal. Paardeneigenaren en verzorgers konden hun dier tot en met 7 augustus aanmelden op www.paardenverkiezing.nl. Vanaf 8 augustus kon iedereen hier stemmen op zijn favoriete paard en daarmee kans maken op een luxe weekend weg. Bovendien doneerde de paardenverkiezing per stem € 0,10 aan Stichting Paard in Nood. Deze stichting vangt afgedankte, zieke en mishandelde paarden op en geeft ze de zorg die ze zo hard nodig hebben. Zo krijgen de dieren een tweede kans op een paardwaardig bestaan.
De kandidaat die in zijn provincie de meeste stemmen verzamelde voor zijn paard, ging door naar de finale en maakte onder andere kans op een geheel verzorgde paardrijvakantie. De winnaar werd bekend gemaakt tijdens het Horse Event in Deurne, op zondag 11 september 2011.
Lees meer over het gedrag, de huisvesting, de verzorging en de aanschaf van paarden.
Bekijk hier het filmpje van Joyce de Vos met Indy, winnaar van de Sophia Paardenverkiezing.